I muri i te iwa o ngā matenga i te UK e pā ana ki te huakita, i hoatu he paturopi ārai mate ki ngā tamariki kura i pangia e te streptococcus rōpū A.
I mea te Minita Hauora, a Humza Yusuf, ka tuku tohutohu ia mō tēnei take, me te tāpiri atu kei te "tūpato tonu" te ratonga hauora katoa mō ngā kēhi.
Me tūpato tonu ngā mātua ki ngā tohumate, ā, me whakapā atu ki tā rātou Tākuta Whānau, ki te NHS24 rānei mēnā he āwangawanga ā rātou.
Kāore i te mārama e hia ngā kēhi o te streptococcus kua kitea i Kōtirana, engari i kī te minita hauora kāore anō kia hipa i ngā taumata teitei o mua.
I te Tūrei, i pātai te Mema Pāremata o te Rōpū Manapori o Kōtirana, a Sandesh Gulhane, ki a Mr Yousaf mēnā kei te whakaarohia e te kāwanatanga o Kōtirana ngā paturopi ārai mate mō ngā kura.
Hei whakautu, i mea atu a Mr Youssef: "Kua tono atu ahau ki a Public Health Scotland (PHS) me ōku hoa tākuta mō ngā tohutohu mō tēnei mea."
"Engari kāore mātou e noho mārire ana, e matapaetia ana ka piki ake te maha o ngā keehi i ngā wiki e haere ake nei, nō reira kei te tono atu ahau ki ngā tākuta mō ngā tohutohu mō ngā take i whakaarahia e Sandesh Gulhane."
I muri mai ka tukuna e te Kāwanatanga o Kōtirana tētahi kōrero e kī ana "kāore i te tūtohutia te whakamahinga o ngā paturopi i ia wā", engari ka whakaarohia pea tēnei e ngā tākuta i runga i te kaupapa takitahi.
I roto i tētahi uiuinga ki a BBC Good Morning Scotland, i kī a Ahorangi Jim McManus, te perehitini o te Rōpū o ngā Kaiwhakahaere Hauora Tūmatanui, nā te aratohu reo Pākehā i "tino nui rawa te kōrero whakahihi".
I mea ia: "E ai ki ngā aratohu a te UK, mēnā he tamariki kei ngā kura he hononga mate urutā hei tuākana, he tuakana rānei, he rite tonu te mate ki tā te tamaiti kei te hōhipera, ka tohua he rongoā paturopi."
"Kāore au i te whakaaro ka kite koe i ngā ākonga e hoatu ana i te penicillin mō te tau kura katoa nā te mea he iti noa te painga, he nui te ātete ki ngā paturopi, ā, ko te mea pono, kāore e taea e mātou te hoatu i te penicillin ki te kura katoa nā te nui o ngā paturopi."
He tokomaha te hunga e mau ana i tēnei mate kāore e kino, ā, kāore e mōhio ana, engari ka taea e rātou te hora atu ki ētahi atu, ā, ka pāngia rātou e te mate.
Ka taea te horapa te mate mā te whakapā tata, te maremare me te tihe, ko te tikanga kua puta he mate urutā i ētahi wā i ngā wāhi pēnei i ngā kura me ngā whare tiaki kaumātua.
I te nuinga o te wā, he ngawari noa iho ngā tohu—he mamae korokoro, he mate kiri rānei ka taea te rongoā mā te whakamahi i ngā paturopi.
E ai ki ngā aratohu hauora tūmatanui o Kōtirana, ko te pikinga o te mate streptococcal rōpū A ka puta i ia toru ki te whā tau, ko te kēhi nui whakamutunga ka puta i te takurua o te tau 2017-2018.
E kī ana hoki, mā ngā mahi tawhiti hapori i te wā o te mate urutā Covid-19 ka whakararu i te huringa.
Mō te kirika whero, e 851 ngā kēhi i pūrongohia i te wiki o Noema 14-20 o tēnei tau, ki te whakaritea ki te toharite o te 186 ngā kēhi i ngā tau tata nei.
I tāpiri atu a Mr Yousaf kua whakatūpato a PHS i ngā ratonga hauora katoa, tae atu ki ngā tākuta whānui, kia tūpato ki te Strep A, kia iti hoki te "taumata" mō te tohu rongoā paturopi.
I whakahua ia i ngā pūrongo tata nei e mea ana kei te raru te UK i te korenga o te paturopi amoxicillin, he momo penicillin e whakamahia ana hei rongoā i te Streptococcus A.
Heoi, i kī te minita hauora kua kōrero ia ki ngā tākuta me te tumuaki rongoā, ā, kua rongo ia kāore he hapa o ngā rongoā i Kōtirana.
© 2022 BBC. Kāore te BBC e whai kawenga mō ngā ihirangi o ngā paetukutuku o waho. Akohia tā mātou huarahi ki ngā hononga o waho.
Wā tuku: Hakihea-26-2022