Kamora khanya ea letsatsi la hoseng, setsi sa lipatlisiso se lefifi ebile se pholile. Moo, ka pel'a sekirini se seholo, moenjiniere o ile a tobetsa slide ho qala nehelano ea letsatsi ho ba tlileng kopanong ea hae: Ho ea ho Zero Carbon, e ne e baleha joalo.
Ha re sheba di-slide, sena ha se sehlopha sa tikoloho kapa seboka sa boemo ba lehodimo. TIME e fumane phihlello setsing sa dipatlisiso le ntshetsopele se ipatileng sa Saudi Aramco, k'hamphani e kgolo ya mafura a kgale e fetang dikhamphani tse kang Exxon Mobil le Chevron. Le hoja morekisi e moholo ka ho fetisisa wa oli lefatsheng a phathahane a pompa oli e tala le ho e tlatsa ka hara dikepe tsa ditanka tsa lewatle, e ntse e bua ka matla ka maikemisetso a yona a ho fihlella ho se ntshe ha khabone ka 2060.
Ho MaSaudi, ao karolo ea bobeli ho tse tharo ea 'ona e leng ka tlase ho lilemo tse 35, phetoho ea tlelaemete ha se taba e hole. Lehlabuleng, mocheso o phahameng hangata o fihla ho 120°F. Bo-rasaense ba tlelaemete ba boletse selemong se fetileng hore ba lumela hore mocheso Bochabela bo Hare o ka ba "o ka behang bophelo kotsing" lilemong tse tlang. "Linaha tsena li se li tobane le bothata," ho boletse Ali Safar, setsebi sa libaka Setsing sa Machaba sa Matla se Paris. "Li na le letlalo papaling."
MaSaudi a molato ka ho futhumala ha lefatše: Litsebi tsa tikoloho li re Saudi Aramco e hlahisitse likhase tse fetang 4% tsa lefatše tse bakang mocheso o feteletseng ho tloha ka 1965. Moeling oa Lehoatata la Arabia, Saudi Arabia e hlahisitse oli e ngata haholo—libarele tse ka bang limilione tse likete tse 267 tsa polokelo ea oli e pakiloeng, hoo e ka bang karolo ea 15 lekholong ea polokelo ea lefats'e—ho tloha lilemong tsa bo-1930, ha masholu a California a ne a hlasela mosi oa oli o tšolohang, a fetola 'muso oa merabe hore e be setsi se matla sa oli lefatšeng ka bophara.
Lilemo tse fetang 80 hamorao, puso ea Saudi lefatšeng la oli ha e so ka e fokotseha. E hlahisa libarele tse ka bang limilione tse 11 tsa oli ka letsatsi - hoo e ka bang karolo ea leshome ea tlhahiso ea lefats'e - 'me e rekisa libarele tse fetang limilione tse 7 mebarakeng ea machaba, e etsa leruo le leholo bakeng sa litho tsa lelapa la borena le busang le k'hamphani ea eona ea mmuso, Saudi Aramco, eo phaello ea eona e nyolohetseng ho $110 bilione selemong se fetileng.
Leha ho le jwalo, bothata ba lefatshe bo ntse bo le teng hodima boemo ba bohlokwa ba Saudi Arabia kamora dilemo tsa tlhahiso e etsang phaello. Hoo e ka bang dinaha tsohle di ikanne ho fokotsa tshebediso ya tsona ya mafura a kgale, e leng mohlodi o moholo ka ho fetisisa wa dikgase tse futhumatsang lefatshe. Sena se ka lebisa phetohong e kgolo ka ho fetisisa ya eneji ho tloha ha mehla ya dikoloi e qala dilemo tse fetang lekgolo tse fetileng. Potso bakeng sa Saudi Arabia ke hore na e ka kenela ntwa ya lefatshe kgahlanong le phetoho ya tlelaemete ha lefatshe la oli le ntse le le matla a maholo, kapa hore na bokgoni ba yona ba ho fapanyetsana moruo wa yona hole le ho itshetleha haholo ka oli bo tla morao haholo, kapa ka tsela e nngwe bo lokafatsa e le tshepiso ya molomo. bahlahlobisisi. .
Haeba papali ea chelete ea Saudi Arabia e ka atleha, e ka hlaha phetohong ea matla a lefats'e e le mohloli oa matla a bohlokoa a lefats'e a mafura a khale, ha ka mokhoa o makatsang e ithorisa ka matla a hloekileng le setsi sa motlakase se hloekileng lapeng. "Ba rata ho ja kuku ea bona le ho e ja," ho boletse Jim Crane, setsebi sa jeopolotiki ea matla Univesithing ea Rice e Houston. "Takatso ea Saudi ke ho ba monna oa ho qetela ea emeng 'marakeng oa oli oa lefats'e. depositi".
Naha ena e na le tjhelete e lekaneng ho kenya tshebetsong merero ya yona e meholo. Hona jwale Aramco ke khamphani ya bobedi ya bohlokwa ka ho fetisisa lefatsheng (ka mora Apple) e nang le tjhelete ya mmaraka e fetang $2.3 trillion. Khamphani e batlile e imena habeli phaello ya yona selemong sena ha ditheko tsa seteishene sa peterole di ntse di nyoloha. Leruo le leholo la oli le file mmuso wa batho ba dimilione tse 35 feela tshusumetso e lekaneng ho beha di-quota ka katleho ka hara OPEC, e leng sehlopha sa matjhaba sa bahlahisi ba 13 ba ka sehloohong ba oli ba ka susumetsang mebaraka ya di-stock ya lefatshe.
Boemo bona bo ikhethang bo ka nka lilemo tse mashome, haholo-holo ha ho nahanoa hore moetapele oa naha, Khosana ea borena Mohammed bin Salman (MBS), o lilemo li 37 feela 'me ho ka etsahala hore a buse meloko e mengata.
“Tlhokahalo ea oli e tla tsoela pele ho eketseha,” ho boletse Letona la Matla la Saudi Khosana Abdulaziz bin Salman – moena oa MBS ka 'm'a bona – ka tee ofising ea hae Riyadh. “Ha ke tsebe hore na ke boemong bofe,” o boletse joalo. “Mang kapa mang ea u bolellang hore oa tseba hantle hore na o phela neng, hokae, le hore na o phela hakae lefatšeng la litoro.”
Ka Hlakola selemong se fetileng, MBS e fetiselitse $80 bilione ho tsoa lik'hamphaning tsa oli ho ea Letloleng la Matsete la Naha, kapa PIF, letlole la leruo la naha, leo a le tsamaisitseng. Matlotlo a letlole a nyolohile ho tloha ha ho qhoma seoa ho ea ho $620 bilione ha le reka Netflix, Carnival Cruise Lines, Marriott Hotels, moetsi oa likoloi tsa motlakase oa California Lucid Motors le likarolo tse ling nakong ea ho koalloa ha naha, e anngoeng haholo ke seoa sena.
Matlotlo ana a ka thusa ho lefella phetoho ea matla ea Saudi Arabia ka boeona. Hore na sena sohle se etsahala joang - hore na likhase tse hlahisoang ke khabone li "laoloa joang" - ke matšoenyeho a baenjiniere ba bangata ba mmuso ba ka sehloohong naheng eo, ho boletse Abdulaziz. Boiteko bona bo hlahisitse thahasello e itseng ho batseteli ba Bophirimela, bao matšoenyeho a bona mabapi le tlhekefetso ea litokelo tsa botho Saudi Arabia a hananang le litlhoko tsa khoebo.
Hoseng ho batang ha mariha mathōkong a Riyadh, Setsing sa Lipatlisiso sa King Abdullah Petroleum se Saudi Arabia, se tsebahalang haholo ka khutsufatso ea sona KAPSARC, litsebi tse ka bang 15 li ile tsa bokana ho rala leano la TIME. Abdulaziz o ile a bitsa bafuputsi "basebetsi ba ka ba bacha ba koetlisoang, ha ho motho ea fetang lilemo tse 30". Ba bangata ba bona e ne e le basali 'me ba bangata ba ne ba rutehile United States.
Merero e kenyelletsa marangrang a liteishene tsa ho tjhaja dikoloi tsa motlakase le projeke ya ho ntlafatsa diofisi le matlo ka ditsamaiso tsa motlakase tse sebedisang motlakase o tlase - diporojeke tse ka bang 33 tsa matla a letsatsi le a moya di ntse di hahuwa. Ba itse ho ke ke ha eba le bothata ba ho lefella tsena tsohle haeba ho ne ho ena le taelo ya borena. “Morena o re file tokelo ya ho ntlafatsa meaho yohle bakeng sa ho boloka matla hantle,” ho boletse Mudhyan al-Mudhyan wa National Energy Services Corporation. “Re na le tjhelete ya rona ho lefella diporojeke tsohle tsa rona, kahoo ha ho hlokahale hore re ye bankeng kapa setsing sefe kapa sefe sa dikadimo.”
Mohlomong teko e kgolo ka ho fetisisa e etsahala NEOM, toropo ya bokamoso ya $500 bilione e hahuwang ho tloha qalong ka leboya-bophirima la naha. Ka kgopolo, e tla ba sebaka sa teko bakeng sa mehopolo e kang ditekesi tsa moya le seo ho thweng ke haeterojene e tala e sebediswang ke eneji e ntjhafatswang, eo MBS e ithorisang ka yona e tla hlahisa boholo ba motlakase wa NEOM. NEOM e haha setsi sa peterole e tala sa $5 bilione. "Ke tsela e hlakileng ho tloha dilaboratoring ho ya ditsing tsa dipatlisiso le ho kenngwa tshebetsong ka botlalo ha theknoloji," ho boletse setsebi sa jeoloji Sadad al-Husseini, eo pele a neng a eteletse pele karolo ya diphuputso le tlhahiso ya Aramco mme jwale a etella pele karolo ya ponelopele le tlhahiso ya Husseini Energy Co., feme ya boeletsi ba tlhahlobo, motseng wa habo wa Saudi Aramco wa Dhahran. Diphuputso tsa Aramco di kenyeletsa boiteko ba ho hapa le ho sebedisa hape khabone eo masimo a oli a Saudi a e ntshang sepakapakeng. Saudi Arabia e itshetlehile haholo ka leano lena ho fihlela dipheo tsa yona tsa mosi o tswang lehoatateng. Le hoja katleho ya yona e ntse e belaellwa haholo, maSaudi a se a qadile ho hapa khabone ka ho e tsamaisa ho tloha masimong a khase lehoatateng ho ya difekthering tse bohole ba dimaele tse 52 ho ya fetolelwa dikhemikhaleng tsa peterole.
Baenjiniere ba boetse ba sebetsa ka mokhoa oa ho tsamaisa haedrojene e "putsoa" (e nkiloeng khase ea tlhaho) esita le ho ea Europe le Asia. Saudi Arabia 2020 e ile ea isa thepa ea pele ea ammonia e putsoa Japane bakeng sa tlhahiso ea motlakase 'me ea saena tumellano le Jeremane ea ho nts'etsapele haedrojene e tala. Aramco e boetse e sebetsa ho hlahiseng mafura a maiketsetso ho tsoa motswakong oa khabone e hapuoeng le haedrojene, eo e reng e tla fokotsa tšilafalo ho tsoa koloing e tloaelehileng ka 80%. Khamphani e re e rera ho qala thekiso ka 2025.
Taba ea hore ho na le k'hamphani e le 'ngoe feela ea oli Saudi Arabia, 'me e ruiloe ke mmuso, e mo lumella ho sebelisa chelete ka bolokolohi lipatlisisong. “U ke ke ua fumana Exxon kapa Chevron kapa leha e le efe ea lik'hamphani tseo e shebane le lintho tse joalo,” ho boletse Husseini. “Haeba u ka re, 'Etsa projeke ea lipatlisiso e ke keng ea atleha lilemong tse 20 tse tlang,' ba ne ba tla re, 'Hase mosebetsi oa rona oo.'
Ka tjhelete e ngata e teng, baenjiniere ba tshepa ho hlahisa thepa e ntjha e romelwang kantle ho naha, haholoholo haeterojene. “Re ka theha feme ya boenjiniere ya maemo a lefatshe ho rala mehlodi ya haedrocarbon kapa dimela tsa mmuso le ho fana ka tshebeletso ena ho mang kapa mang ya nang le thahasello,” ho boletse Yehia Hoxha, moenjiniere wa motlakase ya fumaneng lengolo Univesithing ya Stanford mme e le motsamaisi wa Lefapha la Matla la Lefapha la Matla. . Saudi Arabia e tala, naha e tla fokotsa tshebediso ya yona ya mafura a kgale ka dibarele tse ka bang milione e le nngwe ka letsatsi, o boletse jwalo. Ebe a ka rekisa oli ena mmarakeng wa lefatshe mme a fumana tjhelete e ka bang $100 milione ka letsatsi ka ditheko tsa hajwale. “Ena ke tsela eo re bontshitseng moruo wa projeke ka yona,” ho boletse Hoxha. O bitsitse morero wa naha “o pharaletseng ebile o kenyeletsa ditharollo tsohle. Ena ke tsela ya rona ya ho bula tsela bakeng sa ditharollo, eseng feela ho ba karolo ya tsona,” o boletse jwalo.
Bo-rasaense ba boemo ba leholimo ba lahlile khang ena, ba qosa Saudi Arabia ka "ho hlatsoa lithōle tse tala" ka ho phatlalatsa boitlamo ba eona ba ho fokotsa likhase tse hlahisoang ke khabone ha e ntse e ikemiselitse ho eketsa tlhahiso ea oli ho libarele tse limilione tse 13 ka letsatsi. Phokotso ea khabone ea Aramco ha e kenyelletse seo ho thoeng ke likhase tse hlahisoang ke Scope 3 tse tsoang tšebelisong ea oli, tseo bo-rasaense ba reng ke mohloli o moholo oa likhase tse futhumatsang lefatše tse tsoang mafura a khale. "Mokhoa oa Saudi Aramco oa ho fokotsa likhase tse hlahisoang ke khase ha o tšepahale," ho boletse tlaleho ea Phupu ho tsoa ho Carbon Tracker Initiative, e leng sehlopha sa litsebi tsa lichelete se London le New York. Sena ha se bothata ba lefats'e feela. Saudi Arabia e ratang oli e ka boela ea bona chelete ea lik'hamphani tsa eona tsa matla e theoha ka letsatsi le leng ha lefats'e le fetohela ho lihlahisoa tse nchafatsoang. "Saudi Aramco e mpefatsa ho e-na le ho fokotsa likotsi tsa phetoho eo e tobaneng le eona," ho boletse tlaleho.
Ho fihlela morao tjena, ho ne ho sa utloahale hore Saudi Arabia e ka nkoa e le pula-maliboho matseteng afe kapa afe a lefats'e, re se re sa bue ka ho fokotsa phetoho ea maemo a leholimo, 'me ka sebele ba bangata ba ne ba belaella seo. Matsete a kantle ho naha a ile a putlama ka mor'a hore Jamal Khashoggi, moqolotsi oa litaba oa Saudi ea lulang Washington, a bolaoe ka Mphalane 2018 'me a khaoloa litho ke baemeli ba Saudi ntlong ea boemeli ea naha e Istanbul, eo setopo sa hae se sa kang sa fumanoa.
Selemong se fetileng, CIA e ile ea etsa qeto ea hore MBS e lokela ho ba e lumelletse ho tšoaroa kapa ho bolaoa ha Khashoggi, ka lebaka la "taolo ea hae e felletseng" holim'a litšebeletso tsa ts'ireletso tsa Saudi. Har'a khalefo ea lefats'e ka bophara mabapi le polao e tšabehang, batsamaisi ba lik'hamphani le bahlanka ba Bophirimela ba ile ba thibela morero oa Future Investing oa selemo seo, kopano ea bohlokoa ea MBS ea setaele sa Davos e Riyadh.
Leha ho le jwalo, dilemo tse tharo kamora lefu la Khashoggi, batsetedi ba kantle ho naha ba kgutletse Saudi Arabia ka tsela e kgolo, ba bile teng kopanong ya MBS Saudi Arabia Green Initiatives ka Mphalane selemong se fetileng mme ba hohelwa ke ditumellano tse ngata tse ka bang teng ho e nngwe ya merero e meholo ka ho fetisisa ya eneji lefatsheng. Ha ntwa e qhoma Ukraine, bahlanka ba Saudi ba ile ba mema batsetedi ba ka sehloohong ba Wall Street pontshong ya tsela New York mathoasong a Mmesa ho senola toropo ya bona e ntjha, NEOM, e leng karolo ya bohlokwa ya morero wa naha wa botala.
Ho na le tumelo e ntseng e hola hara batsetedi le bo-ralipolotiki ka ho tšoana hore khosana e ka phela ho feta moetapele ofe kapa ofe oa lefats'e - ke ka lebaka leo Mopresidente Biden a ileng a qetella a etetse Riyadh ka Phupu mme a ba a ama serethe sa Touch. "Khopolo ea hore u tla felisa MBS 'me u e nkele sebaka ka palamente ea Canada ke bosaoana bo boholo," ho boletse David Rendell, eo e kileng ea e-ba setsebi sa diplomate sa US Riyadh le mongoli oa buka e buang ka Khosana ea Moqhaka. "Khetho e 'ngoe ke al-Qaeda."
Ho bile le phomolo e bonahalang ea hore lefu la Khashoggi ha lea ka la ama khoebo hakaalo. “Ke nahana hore u ka re re hatetse pele,” ho boletse Husseini, eo e bileng motsamaisi oa Aramco ka nako e telele. “Batho ba ka itlhahisa 'me ba re, 'Oho, nke ke ka ea moo,'” a rialo. “Empa ho na le metheo lefatšeng. U tlameha ho tšehetsa moruo.”
Sena se bonahala ho tsoa phapanyetsanong ea li-stock ea Saudi, e tsejoang ka hore ke Tadawul, e ruiloeng ke mmuso ka letlole la eona la leruo le ikemetseng. Motsamaisi e moholo oa eona, Khalid al-Hussan, o lumela hore hoo e ka bang karolo ea 14 lekholong ea likarolo ke tsa batho bao e seng ba Saudi, ba rekang likarolo ka batseteli ba mekhatlo ba ka bang 2,600 ba rekisoang phatlalatsa. Ha Tadawul e ne e thathamisoa ka karolo ka Tšitoe selemong se fetileng, e ile ea hlaseloa ka lipeeletso tse tsoang ho batseteli ba kantle ho naha tse neng li le theko e fetang ea nyehelo ka makhetlo a 10, ho boletse Hussan. "Ke kopane le batseteli ba machaba ba fetang 100," o ile a mpolella letsatsing leo ke entseng kopo ka lona.
Empa hore MaSaudi a tsoele pele ho hohela batsetedi ba bacha, a tla hloka haholo (bonyane pampiring) lik'hamphani tse ikemiselitseng ho loantša phetoho ea maemo a leholimo. "Nakong e tlang, re tla tobana le khatello ea mofuta ona haholo Amerika le Europe," ho boletse Hussan. Ho ea ka eena, ho ameha ka tikoloho "ho tla tataisa liqeto tsa bona tsa matsete."
Ho na le tumelo e matla setsing sa lipatlisiso le nts'etsopele sa Saudi Aramco se Dhahran hore e ke ke ea lula e le k'hamphani e kholo ea oli feela, empa e tla hola ho sa tsotelehe bothata ba tlelaemete. Baenjiniere ba Saudi Aramco ba lumela hore phetoho ea matla e lokela ho shebana le ho ntša oli e hloekileng, eseng ho fokotsa tlhahiso ea eona.
Bafuputsi ba khamphani ba re ba se ba ntse ba sebetsa le baetsi ba likoloi (ba hanneng ho bolela mabitso) ho fetohela ho lienjene tsa haedrojene, tse kang Nissan sedan e tala e sebelisang haedrojene e emisitsoeng monyako o ka pele. Sebaka se sekhutšoanyane ho tloha moo ke setsi se secha sa bohlale ba maiketsetso sa k'hamphani, se bitsoang 4IR (Industrial Revolution Four). Pontšo e 'ngoe e bontša Aramco e lema lifate tsa mangrove haufi le feme ea eona e kholo ea oli ea Ras Tanura Koung ea Persia; limela li sebetsa e le sistimi ea tlhaho ea ho tlosa khabone, e ntšang mesi e tsoang moeeng le ho e monya mekhoabong.
Empa pelo ea moaho oa 4IR ke kamore e kholo ea taolo e chitja, e tšoanang le kamore ea taolo ea fatše ea NASA e Houston. Moo, baenjiniere ba latela lintlha tsa data tse limilione tse likete tse 5 ka nako ea sebele ka li-drone tse 60 le sehlopha sa liroboto, ba latela lerotholi le leng le le leng la oli e pompeloang ke Aramco masimong a makholo. Li-screen li pota-potile mabota, li bontša molapo oa li-graph le data tseo baenjiniere ba tlhahisoleseling ba reng ba ka li sebelisa ho sekaseka mokhoa oa ho tsoela pele ho hlahisa oli ha ba ntse ba fokotsa mesi e kotsi. "Ho bua ka katleho le botsitso," ho boletse motho e mong ha ba ntse ba nkisa bohareng.
Ho batho ba ratang tikoloho, boiteko ba Aramco bo bonahala e le pherekano ya ho qetela boitekong ba dikhamphani tse kgolo tsa oli ba ho emisa motsamao wa lefatshe wa tlelaemete. “Saudi Aramco ha e na merero ya ho fokotsa tlhahiso ya oli le kgase ka 2030,” ho boletse sehlopha sa machaba sa molao wa tikoloho ClientEarth polelong. E re mmuso “o na le nalane e telele ya ho lwantsha phetoho ya tlelaemete.”
Bahlahlobi ba eneji ba re MaSaudi, a hlahisitseng oli ka theko e tlase ho feta mang kapa mang ho tloha ka bo-1930, a boemong bo botle ba ho fumana tharollo bothateng ba tlelaemete le ho e sebelisa. “Ba bokelletse boiphihlelo le bokgoni bo bongata. Ba na le meralo ya motheo ya diphaephe, meralo ya motheo ya kou,” ho boletse Safar wa IEA. Naha jwale e hloka ho fedisa ho itshetleha ha yona ho feta tekano hodima lekeno la oli mme e lebe mehloding e hlwekileng ya eneji — phephetso e tshosang ya dihlooho tse pedi, ho boletse Saffar. “Haeba o ka ba etsa hore ba sebetse ka lehlakoreng le le leng, o ka etsa phapang e le kannete,” o boletse jwalo. Potso ke hore na babusi ba Saudi Arabia ba itokiseditse ho e etsa, leha ba le kotsing ya ho fumana phaello e kgolo. — Salkier Burga, Leslie Dickstein le Anisha Kohli/New York
Nako ea poso: Tshitwe-26-2022